Blok kolarski w treningu triathlonisty: jak go zbudować
Trzy jakościowe jazdy w tygodniu, bieg i pływanie na podtrzymanie. Jak zbudować blok kolarski i co o blokach mówią badania na kolarzach.

Pływanie, rower i bieg, każdego dnia po trochu. Tak wygląda tydzień wielu amatorów przed 70.3 albo pełnym dystansem. Przy trzech sportach naraz zmęczenie szybko się sumuje i trudno o jakość w którymkolwiek z nich. AJ Johnson, trener z licencjami USA Triathlon i USA Cycling, proponuje w materiale dla TrainingPeaks inne podejście. Chodzi o okresowy blok skupiony na jednej dyscyplinie, najczęściej na rowerze.
Dlaczego jedna dyscyplina naraz
Gdy rozwijasz trzy sporty równolegle, ogólne zmęczenie ogranicza liczbę sesji wykonanych na pełnej jakości. Według Johnsona zostaje wtedy tylko kilka mocnych treningów w tygodniu, rozsianych po trzech dyscyplinach. Blok zbiera je w jednym sporcie. Celem jest wyższa jakość jazd, a samo dokładanie godzin na rowerze niczego nie załatwia.
Johnson twierdzi, że forma biegowa w tym czasie nie cierpi, bo wydolność tlenowa zostaje. Przyznaje jednak, że lekko słabnie wzorzec nerwowo-mięśniowy i część wytrzymałości mięśniowej. Na to odpowiadają krótkie biegi po jeździe, opisane niżej.
Co mówią badania nad blokami treningowymi
Pomysł koncentrowania bodźców ma oparcie w badaniach, choć prowadzonych na kolarzach. Zespół Benta Rønnestada z Lillehammer porównał dwie grupy wytrenowanych kolarzy w czterotygodniowym okresie. Pierwsza grupa zrobiła w pierwszym tygodniu pięć sesji interwałów o wysokiej intensywności. Przez kolejne trzy tygodnie miała już tylko jedną taką sesję tygodniowo, a resztę stanowiła spokojna jazda. Druga grupa robiła przez cztery tygodnie po dwie sesje interwałów tygodniowo. Objętość pracy była w obu grupach podobna.
W grupie blokowej VO2max wzrosło o 4,6%, a moc przy stężeniu mleczanu 2 mmol/l o 10%. W grupie tradycyjnej zmian nie było. Metaanaliza tego samego ośrodka z 2019 roku objęła 20 prac. Wykazała małą przewagę bloków w przyroście VO2max i mocy maksymalnej. Autorzy zastrzegają jednak, że badania były małe i przeważnie słabej jakości metodologicznej.
Z kolei w 12-tygodniowym badaniu z 2022 roku (Almquist i współpracownicy) obie metody dały podobną poprawę w próbach czasowych. Bloki nie gwarantują więc szybszej formy. Autorzy metaanalizy nazywają je odpowiednią alternatywą dla tradycyjnego układu. Wszystkie te prace dotyczą rozkładu intensywności u kolarzy. Podziału czasu między trzy sporty nikt w nich nie badał.
Jak wygląda tydzień bloku kolarskiego
Trzon bloku to trzy jakościowe dni na rowerze, a ich liczba zależy według Johnsona od etapu sezonu. Dwie sesje w tygodniu trwają po 60–90 minut i budują siłę albo wydolność tlenową. Przykład z jego planu: we wtorek 2 x 20 minut w strefie sweet spot według mocy albo tętna. W czwartek przychodzi jazda na dużym przełożeniu z niską kadencją. Trzecią sesją jest długa jazda, najlepiej w sobotę.
Sobotnia jazda ma odwzorować trasę startu docelowego. Gdy trasa jest pagórkowata, jedziesz po wzniesieniach i pilnujesz płynnej pracy. Na płaskiej trasie spędzasz długie odcinki w pozycji na lemondce. To również dobry moment na przećwiczenie jedzenia i picia w wyścigowym rytmie.

Ile trwa blok i kiedy go zacząć
Na wejściu robisz test odniesienia: test FTP albo test tętna. Blok trwa co najmniej cztery tygodnie, najlepiej sześć do ośmiu. Na końcu powtarzasz test i porównujesz wynik. Od niego zależy, czy zostajesz przy rowerze, czy wracasz do zrównoważonego treningu.
Długość bloku Johnson uzależnia od tego, ile czasu zostało do startu docelowego. Dlatego planowanie zaczynasz od daty zawodów. Terminy startów na kolejny sezon zbieramy w kalendarztriathlonowy.pl, naszym kalendarzu zawodów triathlonowych. Kolejny blok kolarski możesz też zrobić później w roku.
Przez cały blok pracujesz nad swoim najsłabszym ogniwem. Jeśli brakuje ci siły na pedałach, dokładasz sesje siłowe. Ból pleców i karku po mniej więcej 100 km to sygnał do korekty ustawienia roweru. Wtedy też więcej jeździsz w pozycji aero. Gdy nogi słabną po około 130 km, wydłużasz sobotnią jazdę. Johnson przestrzega przed prostym dokładaniem kilometrów.
Bieg i pływanie w trakcie bloku
Kontakt z bieganiem utrzymujesz krótkimi zakładkami, czyli 15–30 minutami biegu zaraz po najważniejszych jazdach. Objętość jest mała, za to biegniesz na zmęczonych nogach, jak w zawodach. Pływanie ograniczasz i skupiasz na technice. Johnson poleca łopatki i ósemkę (pull buoy), żeby oszczędzić nogi.
W sobotę możesz dołożyć zakładkę pływacko-kolarską: 30 minut ciągłego pływania, a zaraz potem rower. Zamiast porannej kawy i gazety przed długą jazdą masz wtedy warunki zbliżone do poranka startu. To też najlepsza okazja do dopracowania żywienia startowego.
Johnson nie podaje, jak mało biegania i pływania wystarczy. Wskazówkę daje przegląd Spieringa i Mujiki z 2021 roku. Wydolność udawało się utrzymać do 15 tygodni przy dwóch sesjach w tygodniu albo objętości mniejszej o 33–66%. Warunkiem była niezmieniona intensywność, mierzona tętnem wysiłkowym. Autorzy zastrzegają, że to dane z populacji ogólnej, a dla sportowców brakuje osobnych zaleceń. W praktyce skracasz bieg i pływanie, a mocniejsze fragmenty zostawiasz w planie.
Co po bloku kolarskim
Po bloku wracasz do zrównoważonego treningu albo przechodzisz w blok pływacko-biegowy. Johnson łączy te dwie dyscypliny, bo wymagają mniej godzin, a pływanie mniej obciąża ciało. Zasada zostaje ta sama: najpierw jakość sesji, potem objętość.

